Tijdens de ALV 2026 bijeenkomst van de Vereniging Nederlandse Verpakkingskundigen kregen deelnemers bij Milieu Service Nederland een inkijk in de praktijk van afvalinzameling en recycling. In de presentatie en rondleiding stond vooral de vraag centraal wat er gebeurt met verpakkingen nadat ze zijn weggegooid.

Volgens Marco de Vries, bedrijfsambassadeur van Milieu Service Nederland, begint de kwaliteit van recycling al bij het ontwerp van de verpakking en bij de manier waarop afval wordt gescheiden. ‘Jullie zitten met de verpakkingsindustrie aan het begin van de keten. Alles wat wij inzamelen en verwerken, ontstaat ergens eerder in het productieproces.’

De Vries schetst hoe de afvalmarkt de afgelopen jaren sterk is veranderd. Lange tijd lag de nadruk vooral op het ophalen en afvoeren van afval. ‘De gedachte was vaak: als het maar wordt opgehaald en zo goedkoop mogelijk. Veel mensen wilden er verder zo min mogelijk mee te maken hebben.’ Inmiddels verschuift de aandacht naar het hergebruik van materialen en naar de rol van afval als grondstof. Wet- en regelgeving en stijgende kosten voor verbranding zorgen er volgens hem voor dat organisaties anders naar hun afvalstromen gaan kijken.

Bronscheiding en kwaliteit van recyclaat
Een belangrijk onderwerp in de presentatie is bronscheiding: het scheiden van afval op de plek waar het ontstaat. Volgens De Vries speelt dat een belangrijke rol bij de kwaliteit van recycling. ‘Veel mensen vragen: kun je afval niet net zo goed achteraf scheiden met machines? Gooi alles in één bak en sorteer het later.’ In de praktijk blijkt volgens hem dat vroege scheiding vaak leidt tot schonere materiaalstromen. ‘Wanneer afvalstromen al vroeg worden gescheiden, levert dat aan het einde van het proces een hogere kwaliteit grondstof op.’

Dat heeft directe gevolgen voor de verpakkingsketen. Wanneer materialen vervuild raken doordat ze met andere stromen worden gemengd, wordt het moeilijker om ze opnieuw te gebruiken. ‘Bij sorteerinstallaties voor plastic zien we dat schoner aangeleverd materiaal meestal ook een beter recyclaat oplevert.’ Tegelijk erkent De Vries dat het onderwerp nog discussie oproept. Volgens hem ontbreekt het nog aan uitgebreid onderzoek dat dit in alle situaties aantoont, al wijzen praktijkervaringen wel in die richting.

Ontwerp van verpakkingen
Voor verpakkingsontwerpers betekent dit dat de fase na gebruik steeds belangrijker wordt. De Vries noemt als voorbeeld een verpakking van Ferrero Rocher die uit verschillende materialen en onderdelen bestaat. ‘Dan kun je je afvragen of dat ook anders kan. Kun je een verpakking zo ontwerpen dat die later eenvoudiger te recyclen is?’

Volgens hem ligt daar een duidelijke relatie tussen ontwerp en verwerking. Verpakkingen die uit meerdere moeilijk te scheiden materialen bestaan, zorgen later in de keten voor complexere sorteerprocessen en lagere opbrengsten van recyclaat. ‘Hoe eenvoudiger en schoner de materiaalstroom, hoe beter die opnieuw als grondstof kan worden gebruikt.’

De Vries benadrukt dat afvalbedrijven steeds vaker samenwerken met partijen uit de verpakkingsindustrie om die keten beter op elkaar af te stemmen. ‘Wij kijken niet alleen naar het inzamelen van afval, maar steeds vaker naar het hele systeem eromheen.’

Van afvalinzamelaar naar ketenpartner
Die verschuiving betekent ook dat de rol van afvalbedrijven verandert. Waar vroeger vooral containers werden geplaatst en geleegd, vragen klanten nu steeds vaker om advies over afvalstromen en recyclingmogelijkheden. Volgens De Vries speelt data daarbij een steeds grotere rol. ‘Grote organisaties willen niet alleen dat afval wordt opgehaald. Ze willen ook weten hoeveel afval er vrijkomt, hoe het is samengesteld en wat ermee gebeurt.’

Milieu Service Nederland verzamelt daarom steeds meer informatie over afvalstromen. Containers, voertuigen en inzamelprocessen worden digitaal geregistreerd en gemonitord. Die gegevens helpen organisaties om beter inzicht te krijgen in hun afval en om rapportages te maken voor duurzaamheidsdoelen.

Ook gedrag op de werkvloer blijft volgens De Vries een belangrijke factor. ‘Je kunt een systeem nog zo goed ontwerpen, maar als mensen het afval niet goed scheiden, blijft er veel waarde verloren gaan.’ Tijdens de rondleiding in de demo ruimte liet hij verschillende voorbeelden zien van hulpmiddelen die bedrijven kunnen gebruiken om afvalscheiding te verbeteren, zoals camera-analyses van restafval en aangepaste afvalstations.

Logistiek en circulaire hubs
Nadat afval is ingezameld, volgt een volgende stap in de keten. Veel stromen gaan eerst naar overslag- en sorteerlocaties, die De Vries omschrijft als circulaire hubs. Daar worden materialen gesorteerd, samengevoegd en voorbereid voor verdere verwerking.

‘Papier en karton kunnen bijvoorbeeld als één stroom binnenkomen en vervolgens worden opgesplitst in verschillende kwaliteiten’, legt hij uit. Pas daarna gaan de materialen naar gespecialiseerde verwerkers die er nieuwe grondstoffen van maken.

Transport speelt daarbij een belangrijke rol. Volgens De Vries heeft het weinig zin wanneer meerdere inzamelaars met eigen voertuigen dezelfde routes rijden. ‘Het is efficiënter wanneer één voertuig meerdere stromen ophaalt. Dat scheelt kosten, verkeersbewegingen en CO₂-uitstoot.’ Daarom werkt het bedrijf regelmatig samen met andere inzamelaars. Een deel van het transport gebeurt via partners, terwijl specifieke systemen, zoals mini-perscontainers, wel in eigen beheer worden ingezameld.

AI ondersteunt logistiek en afvalanalyse
Binnen Milieu Service Nederland wordt kunstmatige intelligentie onder meer ingezet om logistieke processen en afvalstromen beter te analyseren. Data- en AI-specialist Sem Wiersma houdt zich bezig met toepassingen waarbij gegevens uit voertuigen, containers en klantlocaties worden gekoppeld. ‘Op basis van geolocatie kunnen we bijvoorbeeld bepalen welke lediging bij welke klant hoort.’

Daarnaast wordt gewerkt aan systemen die afval visueel analyseren. Door afbeeldingen van afvalstromen te scannen, kan inzicht ontstaan in de samenstelling van afval. ‘Klanten kunnen dan zien welke materialen nog in het restafval zitten en waar beter gescheiden kan worden.’

Volgens Wiersma kan AI processen ondersteunen, maar blijft menselijke controle nodig. ‘AI is vooral een hulpmiddel om sneller inzicht te krijgen in data en om processen efficiënter te maken.’

Van afval naar grondstof
Volgens De Vries laat de praktijk zien dat recycling nog volop in ontwikkeling is. In veel kantooromgevingen gaat nog ongeveer de helft van het afval naar verbranding. Tegelijk ziet hij dat het aandeel recyclebare stromen groeit. ‘Tien jaar geleden lag dat het verbrandingspercentage veel hoger. Dat laat zien dat verbetering mogelijk is.’

Inmiddels kunnen bij Milieu Service Nederland ongeveer 35 verschillende afvalstromen worden gescheiden tot bruikbare recyclaten. Die materialen worden vervolgens weer gebruikt als grondstof voor nieuwe producten. Daarmee verandert volgens De Vries ook de manier waarop naar afval wordt gekeken. ‘Veel materialen die nu worden weggegooid, hebben eigenlijk nog waarde.’

Volgens hem ligt de sleutel tot verdere verbetering in samenwerking binnen de keten. ‘Circulariteit ontstaat niet bij één partij. Het begint bij ontwerp en inkoop, gaat verder in gebruik en scheiding, en eindigt bij verwerking en nieuwe producten.’